Kültür haritası

Hozat ilçesine bağlı Geçimli Köyü'nde bulunan tarihi kilise yapısı, bölgenin çok katmanlı dini ve etnik geçmişine tanıklık eder. Yapı, Hozat'ın resmi tanıtım kaynaklarında ilçenin başlıca tarihi eserleri arasında sayılır.

Hozat ilçesinin tarihi ve inanç mirası içinde yer alan türbelerden biri olan Sarısaltuk Türbesi, yöre halkı tarafından ziyaret edilen kutsal mekanlar arasındadır. Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde Sarısaltuk adına atfedilen başka ziyaretgahlar da bulunur; bu da figürün geniş bir coğrafyada saygı gördüğünü gösterir.

Hozat ilçesindeki bu türbe, adını bölgede anlatılagelen 'Ağuçan Efsanesi'nden alır. Yöre halkı tarafından ziyaret edilen türbe, Tunceli'nin sözlü efsane geleneği içinde önemli bir yer tutar ve bölgedeki inanç turizmi güzergahlarında anılır.

Hozat ilçesinin tarihi eserleri arasında sayılan kale kalıntısı, ilçenin savunma amaçlı yapılarından biridir. Hozat'ın dağlık ve geçit vermez coğrafyası, bölgedeki kale ve gözetleme yapılarının tarih boyunca stratejik önem taşımasını sağlamıştır.

Munzur Gözeleri ve Mercan Vadisi çevresinde yer alan bu ziyaretgah, Alevi-Kızılbaş inancının önemli figürlerinden Ana Fatma'ya adanmıştır. Bölgeyi ziyaret eden gruplar genellikle Munzur Gözeleri'ni gördükten sonra buraya uğrar; kaynak suyu ve doğayla iç içe konumu nedeniyle hem inanç hem doğa turizmi güzergahlarında yer alır.

Nazımiye'ye yaklaşık 15 km uzaklıkta, 2000 metrenin üzerindeki bir dağın zirvesinde yer alan ziyaretgah, Alevi inancının en önemli kutsal mekanlarından biridir. Zirvedeki mağara Çile (Çele) olarak bilinir; dağın eteklerinde ziyaretçilerin kurban kestiği ve ihtiyaç sahipleriyle paylaştığı iki cemevi bulunur.

Mazgirt ilçesinde, Peri Suyu kıyısındaki Dedebağ Köyü yakınında yer alan kale, kimi kaynaklara göre Urartu Kralı Menuas döneminde inşa ettirilmiştir. Surların büyük kısmı zamanla tahrip olmuş olsa da kalenin genel yapısı büyük ölçüde ayaktadır; kaleye ait kitabe bugün Harput Müzesi'nde sergilenmektedir.

Çemişgezek ilçe merkezinin batısında, Tahar Çayı kıyısındaki bir tepe üzerinde inşa edilen kaleden günümüze yalnızca bir duvarın küçük bir bölümü ulaşabilmiştir. Kesme ve moloz taştan yapılan kalenin banisi ve kesin yapım tarihi bilinmiyor. Çemişgezek, Tunç Çağı bulgularından Osmanlı dönemi sivil mimarisine kadar geniş bir tarihsel katmana sahip, Tunceli'nin en eski yerleşim bölgelerinden biri olarak kabul edilir.

Urartu dönemine tarihlenen kale kalıntıları, bölgenin binlerce yıllık yerleşim geçmişine ışık tutar. Surların büyük bölümü tahrip olmuş olsa da kale içindeki mağara günümüzde hâlâ gezilebiliyor. Tunceli merkeze yaklaşık 60 km, bir saatlik yol mesafesindedir.

Murat Irmağı kıyısındaki bir tepe üzerine inşa edilen kale, Keban Baraj Gölü'nün yükselmesiyle bugün bir ada üzerinde kalmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde onarımlar gören yapı, güney cephesindeki sert tuğla ve mavi çini bezemeleriyle bilinir; girişindeki sarnıç halen ayaktadır.